گردنه‌هاى كوه‌كيلويه به لوركان و سپس به لنجان و اصفهان مىرسيده است . « 104 » همچنان كه اشاره شد ، ابن بطوطه در سال 725 در مسير راه خود ، از واسط « 105 » به بصره « 106 » و از آنجا از طريق آب توسط « صنبوق » ( زورق كوچك ) به ابلّه « 107 » آمد و سپس از ابلّه توسط كشتى به عبادان « 108 » ( آبادان ) و از آبادان به ماجول « 109 » ( معشور يا ماهشهر ) و از ماهشهر به رامز « 110 » ( رامهرمز ) و از آنجا به تستر « 111 » ( شوشتر ) و از شوشتر به ايذه « 112 » ( مال الامير ) و از ايذه به اصفهان « 113 » رفت . با توجه به مسير سفر ناصر خسرو در قرن پنجم و بخصوص ابن بطوطه در قرن هشتم ه . ق ، مسير راه رامهرمز به شوشتر و ايذه مسير متداول راه اصفهان بوده است و چنانچه بپذيريم امام على بن موسى الرضا عليه السّلام از اهواز به شوشتر عزيمت كرده باشد نوعا اين مسير ، همچنان كه منابع جغرافيايى قرون اول اسلامى نيز بدان اشاره كرده‌اند ، مسير راه بغداد به اصفهان است نه مسير راه بصره به فارس . لسترنج نيز در همين رابطه مىنويسد : از اهواز راهى بود كه در جهت مغرب به نهر « تيرا » و از آنجا به واسط در عراق مىرفت اين راه شمالى از كرسى ايالت خوزستان و از عسكر مكرم عبور مىكرد و به شوشتر مىرسيد و از آنجا از جندىشاپور و شوش به سمت باختر متوجه مىشد و به طيب مىرفت و از آنجا راه ديگرى بود كه به واسط مىپيوست . از جندىشاپور ، به قول مقدّسى راهى بود كه از « كوههاى لر » مىگذشت و به گلپايگان در ايالت جبال و شمال باخترى اصفهان مىرسيد و از عسكر مكرم راه

--> ( 104 ) - ايرانشهر ، نشريهء شمارهء 22 كميسيون ملّى يونسكو در ايران ، 2 / 1463 . ( 105 ) - ابن بطوطه ، سفرنامه ، 1 / 192 . ( 106 ) - همان ، ص 195 . ( 107 ) - همان ، ص 199 . ( 108 ) - همان . ( 109 ) - همان ، ص 200 . ( 110 ) - همان ، ص 201 . ( 111 ) - همان . ( 112 ) - همان ، ص 204 . ( 113 ) - همان ، ص 210 .